Hoe krijgen we de jongeren uit de bijstand? Die vraag is relevant nu al ruim 3 jaar het aantal jongeren in de bijstand stijgt. Het zijn er inmiddels ruim 44.000 in Nederland. Een stijging van 27 procent sinds begin 2023. "Ik voelde mij een nummertje."

Jennifer Diepens was 19 jaar, dakloos en had een bijstandsuitkering van 250 euro. Meer kon ze niet krijgen, omdat de overheid verwacht dat ouders die aanvullen, maar met hen had Jennifer geen contact meer. "En ja, daar kun je niet echt mee rondkomen, laat staan mee overleven."

Een uitzondering

Ze bouwde daardoor heel veel schulden op, had geen vast woonadres, ging niet naar school en had ook geen werk. "Ik had geen stabiele ondergrond, het was dus heel moeilijk om iets stabiels voor elkaar te krijgen. Ik kreeg ook geen normale uitkering omdat ik dan weer niet voldeed aan bepaalde voorwaarden vanuit de gemeente."

Ze voelde zich een nummertje, een uitzondering. "Dan gaan heel veel deuren opeens dicht. Terwijl ik wel heel graag meer wilde."

Tussen wal en schip

Haar situatie leek uitzichtloos totdat stichting Het Bouwdepot op haar pad kwam. Die stichting helpt jongeren tussen de 17 en 27 jaar in een kwetsbare positie. Maandelijks ontvangen de jongeren 1.400 euro om aan hun toekomst te werken samen met een begeleider. Daardoor ervaren jongeren financiële rust en kunnen ze de draad weer oppakken.

Marleen van der Kolk is directeur van Het Bouwdepot, dat nu 5 jaar bestaat. "We hoorden terug van jongeren, hun begeleiders, maar ook van gemeenteambtenaren dat het huidige bijstandskader niet aansluit bij een groep jongeren die kwetsbaar is en tussen wal en schip in de systemen vallen", legt Van der Kolk uit.

Geen vaste grond

Daarmee bedoelt ze dat de bijstandsuitkering voor jongeren van 18 tot en met 20 jaar heel laag is. "Zeker als je er alleen voor staat en geen vaste grond onder de voeten hebt."

Zij komen terecht in een vicieuze cirkel: "De gedachte is nog steeds dat deze jongeren onder een brug zitten met een blikje bier en een hoodie op, maar heel vaak willen ze niets liever dan naar school of werk. Gewoon meedoen. Dan wil je die kamer kunnen betalen."

'Met open armen ontvangen'

In het jaar waarin de jongeren de 1.400 euro ontvangen, krijgen ze rust. "Op dat moment zitten ze al jarenlang in de overleefstand. En dat tijdelijke jaar kunnen jongeren gebruiken om samen met een begeleider te werken aan hun problemen. Aan hun mentale gezondheid of om aan het werk te gaan, hun huur te betalen en bijvoorbeeld hun schulden af te lossen."

Dat herkent ook Jennifer. Eerst moest ze een paar keer goed kijken toen het geld op haar rekening werd gestort. "Ik moest echt kijken of het wel werkelijkheid was." Maar toen kwam al snel de opluchting. "Ik werd niet meer in een hoekje gedreven. Ik werd met open armen en vol vertrouwen ontvangen. Dus dat was heel mooi."

Steun nodig

Toen begon ze met het opbouwen van haar leven. Ze deed een opleiding en startte haar eigen taxibedrijf. "Ik kreeg echt de mogelijkheid om me weer verder in de maatschappij te ontwikkelen."

Het Bouwdepot is in dertien gemeenten actief. Dat klinkt als weinig, maar volgens directeur Marleen van der Kolk kost het gewoon tijd. "Het is toch anders kijken en handelen bij deze groep jongeren. We hebben natuurlijk de ambitie om dit in heel Nederland te kunnen aanbieden, het kan wat ons betreft niet snel genoeg gaan. Maar daar hebben we wel steun van politici of bijvoorbeeld een wettelijk kader voor nodig om dit te kunnen doen. En dat kost tijd."

Steeds meer jongeren

Maar hoe komt het dat steeds meer jongeren in de bijstand raken? Volgens lector schulden en incasso aan de Hogeschool van Utrecht Nadja Jungmann heeft het ermee te maken dat er voor jongeren veel dingen veranderen op dit moment. "Steeds meer jongeren zitten in de schulden en als je in de schulden zit, dan loont werken niet altijd."

Daarnaast wijst ze ook naar de flexibele arbeidscontracten die jongeren vaak hebben. "Waardoor ze dus ook veel meer in en dan weer uit de bijstand gaan."

Meerdere groepen

Daarnaast zijn er ook jongeren met andere problemen. "Bijvoorbeeld jongeren die echt zware mentale problematiek hebben. Die konden vroeger nog wel in de Wajong; dat is een levenslange uitkering, maar er worden steeds minder jongeren toegelaten."

Als laatste groep noemt Jungmann jonge mensen die uit een ander land gevlucht zijn naar Nederland en niet meteen aan het werk kunnen. "En de optelsom van al die groepen maakt dat we een toename zien van het aantal jongeren in de bijstand."

Niet voor iedereen

Ondanks dat Jungmann Het Bouwdepot een heel mooie en belangrijke aanpak vindt, werkt die niet voor al deze groepen. "Het is een aanpak die vooral loont voor jongeren die dak- en thuisloos zijn of op de bank slapen bij familie en vrienden. Die eigenlijk echt de basis op orde moeten hebben voordat het lukt om die stap naar de arbeidsmarkt te zetten."

Om al die jongeren te kunnen helpen zijn volgens Jungmann een aantal dingen nodig. Nu is het zo dat alle gemeenten in Nederland anders omgaan met jongeren in de bijstand. "Je zou bijna kunnen zeggen dat het een loterij is waar je woont in wat je aan begeleiding krijgt en ruimte."

Verschillen per gemeenten

Het grootste pijnpunt wat haar betreft ligt in het feit dat jongeren onder de 21 jaar een lagere bijstand krijgen dan een volwassene. "Dat maakt het ook dat die groep vaak heel veel moeite heeft om een stap naar woonruimte te kunnen zetten."

Gemeenten kunnen wel een toelage geven, maar doen dat volgens Jungmann niet altijd. "Dus je ziet dat er hele grote verschillen zijn in de ruimte die ze aan jongeren geven én de grote verschillen in de begeleiding die ze krijgen om de stap naar werk te zetten."

Ruimte geven

Om alle jongeren te kunnen helpen moet er een minimum bijstandsuitkering komen voor alle jongeren, ongeacht hun leeftijd. "Want voor een jongere van 19 is brood of huur echt niet goedkoper dan voor iemand boven de 21."

En daarnaast moeten er eisen gesteld worden aan gemeenten. "Wat geef je minimaal aan begeleiding? Hoeveel ruimte geef je jongeren om, als school bijvoorbeeld niet passend voor hen is, meteen naar werk te zoeken? Daar is nog best meer op te uniformeren."

We zijn onlangs naar een woning verhuisd waar we niet langer met schoenen in huis willen lopen. (Ja, we lopen achter, no pun intended.)

Voor als we de tuin inlopen (bijv. om naar de schuur te gaan, of te gaan tuineren of klussen) dachten we dat klompen een uitkomst zouden kunnen bieden. Makkelijk aan te doen bij de achterdeur als je toch al je sokken aan hebt en je buitenschoenen bij de voordeur staan.

Natuurlijk zijn er kunststof- en leren klompen, maar we zijn benieuwd naar echte houten klompen.

Klompendragers, wat zijn de voor- en nadelen? Zijn houten klompen hier een goede oplossing? (En kunnen we dan ook hiermee zeggen dat we eindelijk ingeburgerd zijn? /jk). Dank.

Hoofdredacteur Niemöller na uitspraken over Hitler weg bij Ongehoord Nederland

Door Nederland zijn er redelijk wat legendes binnen steden of dorpen (Witte Wieven, Bokkenrijders, Ellert en Brammert etc.)

Dus wat is binnen jullie stad/dorp (of regio) en bekend verhaal? Ik ben wel benieuwd, want de Nederlandse folklore is nog best interessant!

Ik heb een heel sterk vermoeden dat ik autisme heb, misschien gecombineerd met hoogbegaafdheid. Ik ben in mijn hele schoolloopbaan en grotendeels ook in mijn werkende bestaan nu, veelal the odd one out geweest.
Ik vraag me af of het nut heeft om achter een diagnose aan te gaan. Ik ken verschillende mensen die vastliepen in hun werk/leven en daarna de diagnose autisme hebben gekregen en nu handvaten hebben om ermee om te gaan.
Ik ben niet vastgelopen en al krijg ik wel enorme anxiety als een collega zegt dat ik een presentatie mag geven over een week. Maar daar gaat een diagnose weinig aan veranderen, denk ik. Zijn alsnog dingen die moeten gebeuren in mijn werk en kan ik niet altijd collega's laten doen omdat ik het doodeng vind.

Nu vraag ik me af of er meer mensen als volwassene een diagnose hebben gekregen zonder vastgelopen te zijn. Zou je het weer opnieuw doen? Erg nieuwsgierig naar ervaringen. En naar praktische zaken: als ik dit wel wil najagen, waar begin ik? Huisarts, denk ik? Moet je zoiets uit eigen zak betalen of zit dit nog ergens in een potje bij de zorgverzekering?

Psychiatrie - In de ggz raak je soms „eerder beschadigd” dan dat je er beter uitkomt, schrijft psychiater Jim van Os in zijn nieuwe boek. „In de westerse wereld willen we dat alles meetbaar en maakbaar is. Maar wij zijn ervarende, spirituele wezens.”

Het is een opmerkelijke waarschuwing van psychiater en hoogleraar Jim van Os: ga met mentale problemen niet zomaar naar de geestelijke gezondheidszorg. Daar raak je soms „eerder beschadigd”, schrijft hij in een nieuw boek, „dan dat je er beter uit komt”. Er zijn talloze plekken waar je dan beter geholpen wordt, zoals bij een sociaal werker, coach, lotgenotengoep of spirituele gemeenschap.

Van Os staat al langer bekend om zijn kritische tegengeluid. De psychiater, die zondag de laatste geïnterviewde is in tv-programma Zomergasten, probeert al zijn hele loopbaan de geestelijke gezondheidszorg (ggz) van binnenuit te veranderen. Mensen worden daar gereduceerd, vindt hij, tot hun diagnose: depressie, angst, posttraumatische stress. Elk met hun eigen behandelprotocol en medicatievoorschriften. Volgens Van Os moet niet die diagnose, maar de eigen ervaring van mensen centraal staan.

Nu gaat hij nog verder, door hulpbehoevenden rechtstreeks te waarschuwen voor de reguliere ggz, in zijn vorige week verschenen boek Wat psychisch lijden is. Wie daar tóch naartoe wil, adviseert hij kritisch te zijn op starre diagnoses en te gemakkelijk voorgeschreven medicatie, wat volgens hem de norm is in Nederland.

Een omstreden boodschap voor tienduizenden ggz-medewerkers. Maar Van Os vindt dat de ggz is „blijven hangen in achterhaalde kennis, in de verkeerde aanpak”. En daarom is dit boek zo hard nodig, zegt hij in een gesprek op de NRC-redactie. „Ik denk dat het gevaarlijk is om onvoorbereid de ggz te betreden.”

Wat zijn de grootste gevaren in de ggz?

„De belangrijkste: het draait daar niet om jouw ervaring, of om het ontwikkelen van eigen kennis en perspectief op je lijden. We zeggen: wat jij ervaart, zijn symptomen. Als je zegt: ik hoor stemmen, dan zegt je behandelaar dat dat hallucinaties zijn, omdat je schizofrenie hebt. Zo past het weer binnen het medische model. Mensen vinden dat heerlijk: de expert weet wat er aan de hand is. Maar het is gevaarlijk, want je gaat jezelf schikken naar de taal en kennis van je behandelaar. Terwijl je je eigen gevoel en ervaring nodig hebt om beter te worden.”

In plaats van dat gevoel staat de diagnose centraal?

„Ja, maar dat is hokjesdenken. Of je nu angst, depressie, dwang, verslaving of psychose hebt: dat is eigenlijk hetzelfde. Je ervaart in jezelf iets machtigs, iets isolerends. Verslaving is heel dwingend: mijn hand ging naar het glas en ik was het niet. Depressie is dwingend: je bent niks waard, je moet een einde maken aan je leven. Angst is dwingend: blijf thuis, anders krijg je een ongeluk. Overal zit diezelfde ervaring onder.

„Je komt terecht in een donkere tunnel en die snijdt jou de pas naar de toekomst af. Achteraf kunnen mensen zich niet meer herinneren hoe dat voelde, maar als je erin zit, ben je overmand door negativiteit.”

Wat moet je dan wel behandelen?

„Je hebt eerst een verkennend gesprek nodig dat gaat over: wie ben jij? Wat zijn jouw gevoeligheden en talenten? Wat vind je belangrijk in het leven? En hoe kunnen we jou daarbij helpen?”

En buiten de ggz kan dat beter?

„Ja. In het verkennende gesprek probeer je iets te vinden dat die donkere tunnel kan doorbreken. Je probeert er beweging in te krijgen, zodat ze geleidelijk weer een zinvol leven kunnen ervaren. Een mooi voorbeeld zie je in de documentaire Nu verandert er langzaam iets, over een diergeleide therapie met paarden. De liefde van zo’n paard dat jou vertrouwt, kan bijvoorbeeld enorm helend zijn voor jonge vrouwen in een zelfvernietigende dynamiek.

„Je hebt ook natuurgroepen, de kerk, spirituele aanpakken. Je kunt bewustzijnsverruimend werken, met meditatie, ademhaling of onder begeleiding gaan trippen. Er is veel waar mensen mee geholpen zijn, maar waar geen randomized controlled trials van zijn.”

Dus het is niet bewezen dat zulke methodes werken?

„Het is de vraag of dat nodig is, want wat al wel bewezen is… Ik zie in de wetenschappelijke literatuur sterk bewijs dat je mensen die psychisch lijden in beweging moet brengen. Geen behandelaar kan jou fixen. Je moet het helend vermogen in jezelf ontdekken, samen met iemand die je daarbij ondersteunt, dat hoeft geen behandelaar te zijn. En er is een ritueel nodig dat bij jou past. Of dat nu psychotherapie, paardentherapie of iets spiritueels is.”

Paarden, spirituele gemeenschappen en psychedelica staan wel ver af van de norm in Nederland: het een-op-eengesprek in de behandelkamer.

„In de westerse wereld willen we dat alles meetbaar en maakbaar is. Maar wij zijn ervarende, spirituele wezens. Als je mooie muziek hoort of je overgeeft aan een wilde dans, dan ontstijg je jezelf een beetje. Dat voelt fantastisch, groter dan jezelf, daar moeten we niet zo moeilijk over doen.”

De protocollen in de ggz zijn wél gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.

„Dan kom je in een wetenschapsfilosofische discussie. Als je de positieve resultaten die hieronder liggen helemaal platslaat, zijn placebo en dodo onze beste vrienden.”

Bij placebo veroorzaken de verwachtingen van de patiënt en het vertrouwen in de behandelaar het positieve effect. ‘Dodo’ staat voor de dodo bird verdict, zegt Van Os. „Iedereen wint.” Een theorie die nog ter discussie staat in de wetenschap, en erop neerkomt dat alle vormen van psychotherapie ongeveer even effectief zijn bij verschillende diagnoses. „Als je dan kijkt: wat zit daar onder? Dan is er sterk bewijs dat niet een bepaalde techniek het verschil maakt, maar vooral de aanwezigheid van een ander mens.”

Wat is dan het nut van het jarenlang opleiden van dure psychiaters en psychologen?

„Het is de vraag of je er zoveel nodig hebt als in Nederland, ja. In het grootste deel van de wereld heb je vooral, health workers en traditionele genezers. Het kleine groepje psychiaters en psychologen wordt alleen ingeschakeld als het echt noodzakelijk is. Maar bij ons zijn zij de poortwachters van de ggz. Zo is het systeem, en de financiering door verzekeraars, ingericht.”

De ggz behandelt psychisch lijden ten onrechte als een ziekte in je hoofd, vindt Van Os. „Daarmee wordt het jóúw probleem. Terwijl het bewijs overweldigend laat zien dat psychisch lijden voortkomt uit de interacties tussen jou en je omgeving. Je context, wat je hebt meegemaakt. Dát moet je ontleden.”

Psychisch lijden is onderdeel van het mens-zijn, zegt Van Os. „We hebben allemaal een zekere angstgevoeligheid, depressiegevoeligheid, psychosegevoeligheid. Die hebben we ook nodig, om met gevoel en betekenis te reageren op onze omgeving. In sommige omstandigheden kan die gevoeligheid uit de hand lopen, door wat je meemaakt in het leven.”

Dat overkwam ook Van Os. Als jonge arts-assistent in de Franse Dordogne raakte hij in prepsychotische staat, zoals hij het nu omschrijft, door spanning, kwetsbaarheid en slaaptekort. Hij kreeg een absurd idee dat hem volledig in beslag nam: van een sterke drank, eau de vie, zou hij een universeel geneesmiddel maken dat alle patiënten in zijn psychiatrisch ziekenhuis kon genezen. Wekenlang was hij in de weer met drankvaten en waterflessen in een garage. Tot hij een collega-psychiater vol enthousiasme over zijn project vertelde, waarop die reageerde: „Weet je wel wat je zegt?” Door die ene vraag, zegt Van Os, „ging ik mezelf zien zoals hij mij zag”. Het bleek voldoende om weer bij zinnen te komen. „Daar heb ik echt geluk mee gehad.”

Het inspireerde Van Os tot nieuw onderzoek. „Ik dacht: hoeveel mensen hebben nog meer zo’n ervaring?” Hij ontdekte dat 15 procent van de Nederlandse bevolking weleens psychotische ervaringen heeft gehad. „Psychoses komen niet alleen voor bij een kleine groep patiënten. Ze zijn onderdeel van een breed spectrum aan menselijke ervaringen.”

Er is veel meer mogelijk, vindt Van Os, om te voorkómen dat mensen mentale problemen krijgen. „In IJsland hadden ze in 2016 grote problemen met de jeugd: drank en drugs, schooluitval, angst, depressie. Om de weerbaarheid van de jeugd te versterken, moest elke jongere toen, min of meer verplicht, in een groep. Een voetbalgroep, schaakgroep, creatieve groep, dat maakt niet uit. Voor ouders kwam er snelle, laagdrempelige ondersteuning bij de opvoeding. Dat was een spectaculair succes.”

Dit klinkt mooi voor lichtere problematiek. Maar wat hebben mensen met zwaardere problemen, voor wie er lange wachtlijsten zijn, aan uw verhaal?

„Als er meer laagdrempelig aanbod komt, ontstaat er in de ggz meer ruimte voor mensen met de ernstigste problemen.”

Voor hen is de ggz nog wel de aangewezen route?

„Voor hen is het en-en. In een ernstige psychose kan een psychiater je helpen. Maar wat je het hardste nodig hebt, is iemand die je helpt een zinvol bestaan te ervaren.”

Om de weerbaarheid van de jeugd te versterken, moest elke jongere in IJsland in een groep. Voetbalgroep, schaakgroep, dat maakt niet uit - Jim van Os — psychiater

In zijn boek schetst Van Os hoe je ”gemangeld” kunt worden in de ggz. „In de intake stelt iemand gestandaardiseerde vragen”, schrijft hij. Jouw ervaringen worden omgezet in ‘ggz-taal’ waar een diagnose bij past. Slaat de behandeling niet aan? Dan volgt niet de conclusie dat het protocol niet paste, maar dat een zwaardere behandeling nodig is. „Wie weigert, wordt gezien als niet-coöperatief.” Hoe langer dit duurt, hoe meer mensen hun zelfkennis kunnen kwijtraken. Die wordt vervangen, schrijft Van Os, „door wat het dossier zegt”. Een achttienjarige kan de ggz verlaten „zonder zichzelf nog te kennen”.

Ik vind het moeilijk te geloven dat psychiaters en psychologen naast de protocollen niet óók oog hebben voor de mens.

„Vergis je niet wat een opleiding van vier jaar kan doen. Je leert allerlei theorieën over hoe mensen in elkaar zitten, en vervolgens zie jij mensen zo. Dan kun je vergeten om echt open te luisteren naar hun ervaring.”

Behandelaars die zich alleen op de diagnose richten, „zien een hokje waar een mens zou moeten staan”, schrijft u. Een heftige uitspraak over uw collega’s.

„Zeker. Maar het is belangrijk om hierover een discussie op gang te krijgen. In de wetenschap weten we allang dat het anders moet, maar in onze beroepsgroep ontbreekt de reflectie.”

Meent u echt dat uw collega’s ‘een hokje’ zien? Of zet u het zwaarder aan om effect te hebben?

„Ik zet het wat zwaarder aan ja. Maar ik zeg niet dat ze dit wíllen. Ik zeg dat het systeem dit afdwingt.”

Kun je als behandelaar, binnen dat systeem, wél op een menselijke manier werken?

„Je kunt creatief omgaan met de protocollen, maar daar moet je ook ruimte voor krijgen van je organisatie.” Van Os stelt ook diagnoses, omdat dat moet voor de zorgverzekering. „Tegen de patiënt zeg ik: door die hoepel moet ik springen, maar ons gesprek wordt er niet door bepaald. En als iemand voldoet aan de criteria van PTSS én schizofrenie, dan laat ik mensen kiezen. Dan vraag ik: wat heb je liever?”

Als je zo afwijkt van de protocollen kun je ook in de problemen komen, bijvoorbeeld tuchtrechtelijk.

„Je mag gemotiveerd afwijken van de protocollen, maar je neemt zeker een risico. Dus als je net vers van de opleiding komt, is dat heel moeilijk.”

Uw pleidooi voor minder psychiaters en psychologen zal het kabinet goed uitkomen. Met een kleinere ggz valt veel geld te besparen.

„Ja, in de praktijk eindigen dit soort hervormingen eigenlijk altijd als een bezuiniging. Maar dat werkt niet, want er moet ook iets nieuws worden opgebouwd: een landelijk dekkend netwerk voor mentale gezondheid, met een gevarieerd aanbod voor mensen.”

CV Hoogleraar psychiatrie

Jim van Os (1960) is hoogleraar psychiatrie in het UMC Utrecht en gasthoogleraar aan het Institute of Psychiatry van het King’s College in Londen. Hij is een van de bekende psychiaters die zich kritisch uitlaten over de medicalisering van psychisch lijden. Van Os is ook bekend van zijn kritiek op de euthanasiepraktijk bij jongeren wegens psychisch lijden. Hij ondersteunde twee jaar geleden een brief van een collega-psychiater hierover aan het Openbaar Ministerie, waarin ook zorgen werden geuit over een 17-jarig meisje dat in 2023 euthanasie had gekregen.

Minderheidscoalitie op de valreep akkoord over begroting

Het regelen van hotelkamers voor asielzoekers leverde zakenman René Derksen tientallen miljoenen op. Een gezonde marge, vindt hij. Misleiding, ziet het COA, dat 185 miljoen euro terugeist. Hoe raakte deze samenwerking zo verstoord? En heeft de opvangorganisatie ook zichzelf iets te verwijten?

Beachbar Sea La Vie in de Spaanse badplaats Torremolinos ademt een en al ontspanning. Er klinkt loungemuziek uit de speakers, de kannen sangria staan er koud en de strandbedjes op Playa Juan bieden een aangenaam uitzicht op zee.

Sinds de opening van de bar, begin augustus, plaatst de Achterhoekse eigenaar René Derksen vrijwel dagelijks een foto of filmpje van zijn aanwinst op Facebook. ‘Proost op good vibes’, staat daar bijvoorbeeld bij. Of: ‘Zon in je gezicht, cocktail in je hand, life is good.’

Niets in die berichten verraadt dat de 56-jarige ondernemer zelf sinds enige tijd in een beduidend minder ontspannen positie verkeert. Laat staan dat hem twee pittige juridische procedures boven het hoofd hangen en hij door sommige media al is vergeleken met de wegens oplichting vervolgde mondkapjeshandelaar Sywert van Lienden.

Dat het zover kon komen, heeft alles te maken met het terrein waarop Derksen kort geleden als ondernemer actief was: de noodopvang van asielzoekers. Of preciezer: met de manier waarop hij daar opereerde.

Strafrechtelijk onderzoek en schadeclaim

Tussen mei 2022 en januari 2025 regelde hij met zijn bedrijf LCHD, in opdracht van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), hotelkamers voor de tijdelijke huisvesting van asielzoekers en statushouders.

Die samenwerking raakte na verloop van tijd verstoord, onder meer door een inval van de Fiod in juni 2024 bij Derksens riante woonboerderij in Didam. Daarbij werden onder meer twee Lamborghini’s, een Porsche, een Mercedes en een Harley-Davidson in beslag genomen. Volgens de fiscale opsporingsdienst hielden de doorzoekingen verband met een strafrechtelijk onderzoek naar corruptie, witwassen en valsheid in geschrifte. Dat onderzoek is nog altijd gaande.

Een half jaar na de inval zegde het COA de overeenkomst met Derksen op, zonder daar ruchtbaarheid aan te geven. Weer een half jaar later, in de zomer van 2025, onthulde Het Financieele Dagblad dat de Achterhoeker ruim 44 miljoen euro aan de deal met de opvangorganisatie had overgehouden. Dat wekte verontwaardiging in de Tweede Kamer, waar sommige partijen hem als ‘commerciële beunhaas’ bestempelden.

Eind vorige maand kreeg de saga rond Derksen een nieuwe, opmerkelijke wending, toen bekend werd dat het COA een schadeclaim van maar liefst 184,7 miljoen euro tegen hem heeft ingediend. Waarop die eis precies is gebaseerd, wil het COA ‘gezien de lopende procedure’ niet zeggen tegen de Volkskrant. Wel stelt de organisatie, voor het eerst, dat LCHD ‘misleidende informatie’ aan het COA heeft verstrekt en ‘relevante informatie’ over zijn werkwijze ‘verborgen hield’.

Zelf wil Derksen niets kwijt over de aantijgingen. Zijn advocaat spreekt van een ‘opmerkelijk optreden’ van het COA. Hij meldt dat zijn cliënt ‘zich niet herkent in de verwijten die hem worden gemaakt en het volste vertrouwen heeft in de procedures die thans lopen’.

Profiteren van asielcrisis

Wie is René Derksen? Hoe kan het dat deze ondernemer aanvankelijk met open armen door het COA werd ontvangen, maar inmiddels de boeken in dreigt te gaan als een man die zich op frauduleuze wijze verrijkte met publiek geld dat was bestemd voor asielopvang? En heeft het COA daarbij ook zichzelf iets te verwijten?

Hij had ‘gewoon vroegtijdig een kans’ gezien. Zo vertelde Derksen het vorig jaar mei met trots in het FD, in zijn enige grote interview tot nu toe.
Het was begin 2022, de Russische invasie van Oekraïne was nog maar net begonnen, toen Nederland zich ineens geconfronteerd zag met de komst van bijna zeventigduizend Oekraïense vluchtelingen. Derksen voelde al snel aan dat er geld te verdienen viel.

Het was het instinct van een ondernemer met ruim dertig jaar ervaring. Een die er bovenal geen bezwaar in zag om te profiteren van een asielcrisis: ‘Met alle respect: ik ben altijd bezig met het maken van marge, wil van één euro twee euro’s maken.’

Reputatie als geldschieter

Die houding had hem al de nodige zakelijke successen bezorgd. Na omzwervingen in onder meer de asbestsanering en de pluimveehouderij runde hij tussen 2012 en 2021 een uitzendbureau voor Oost-Europese arbeidskrachten, waarmee hij zo’n 70 miljoen euro omzet draaide. Vervolgens begon hij samen met zijn twee zoons het bedrijf International Domestic Housing Solutions (IDHS), dat zich toelegt op het huisvesten van ongeveer 3.500 arbeidsmigranten. Daarnaast investeerde hij in vakantieappartementen en horecagelegenheden aan de Costa del Sol.

Hij bouwde er een aanzienlijk vermogen mee op, getuige ook zijn woonboerderij van 1,5 miljoen euro, zijn imposante wagenpark en de peperdure horloges die hij op zijn Facebook-foto’s draagt.

Tekenend is dat Derksen de afgelopen jaren in zijn eigen dorp en de nabije omgeving een reputatie opbouwde als geldschieter. Zo redde hij na de coronacrisis een plaatselijk café van de ondergang en financierde hij meerdere carnavalsverenigingen en evenementen, waarbij hij zelf een keer een kostuum met bankbiljettenmotief droeg.

Met IDHS werd hij mouwsponsor van De Graafschap, de profvoetbalclub uit Doetinchem waarvan hij het logo groot op de limousine van zijn bedrijf liet aanbrengen. Ook werd hij hoofdsponsor van amateurvoetbalvereniging de Sprinkhanen uit het gehucht Nieuw-Dijk. Drie seniorenteams van die club liet hij gratis een week verpozen in zijn appartementen en feestcafé in Torremolinos. Ter verhoging van de sfeer liet hij ook een paar volkszangers overvliegen, vertelde Derksen in de Gelderlander.

Hotelkamers boeken

Diezelfde Derksen aarzelde geen moment toen in 2022 de Oekraïners massaal om hulp en onderdak vroegen: met ‘tien man’ reed hij ‘drie maanden dag en nacht’ door Nederland om panden – met name hotels – te zoeken die als opvanglocatie konden fungeren. ‘Daarmee verkreeg ik een soort voorkennis aan opvangmogelijkheden’, zei hij in het FD.

Vervolgens stuurde hij een e-mail naar het ministerie van Justitie en Veiligheid waarin hij zichzelf aanbood als tussenpersoon bij het boeken van hotelkamers. Het ministerie bracht hem in contact met het COA. Daar reageerden ze enthousiast.

Zelf had de organisatie ‘onvoldoende personele capaciteit en onvoldoende ervaring met de huur van hotelkamers’, zegt een woordvoerder tegen de Volkskrant. Bovendien kampte het COA met grootschalige opvangtekorten. ‘Dat blijkt wel uit het feit dat er in die tijd vluchtelingen op het grasveld voor het aanmeldcentrum in Ter Apel moesten overnachten’, aldus de woordvoerder.

Voor die tekorten waren verschillende oorzaken, waaronder de ongeveer tweehonderdduizend Syriërs die vanaf 2015 naar Nederland waren gekomen en de stokkende doorstroom van statushouders wegens een gebrek aan woningen.

Gesloten locaties en hogere kosten

Maar het opvangprobleem was niet alleen een gevolg van omstandigheden: ook doelbewust overheidsbeleid speelde een rol. Zo had het kabinet onder aanvoering van de VVD in 2017 besloten om tientallen opvanglocaties af te stoten, in de (ijdele) hoop zo de vermeende ‘aanzuigende werking’ op asielzoekers te stoppen.

Wat evenmin hielp, was dat achtereenvolgende kabinetten de kosten voor asielopvang te laag hadden ingeschat, zoals de Algemene Rekenkamer in 2023 zou constateren. In de periode 2000-2022 kwamen de werkelijke uitgaven in 21 van de 23 jaren hoger uit dan begroot. Met als resultaat, zo stelde de Rekenkamer vast, ‘dat het COA continu achter de feiten aan loopt en in een voortdurende crisismodus verkeert’.

De oorlog in Oekraïne droeg alleen maar bij aan die crisismodus. Het onderbrengen van Oekraïense vluchtelingen werd in Nederland weliswaar de verantwoordelijkheid van de gemeenten, maar die hielden daardoor weer minder ruimte over voor de noodopvang van asielzoekers.

Van der Valk-telg

Behendige ondernemers als Derksen konden hier hun voordeel mee doen. De Achterhoeker was ook zeker niet de enige die in het opvanggat sprong. Diverse hotelketens, vakantieparken en evenementenhallen stelden vanaf 2022, tegen betaling, hun panden beschikbaar aan het COA. Voor sommigen was de vraag naar opvangplekken een uitkomst, na de broodmagere coronajaren.

Maar niet één van die partijen pakte het zo groots en gestructureerd aan als Derksen. Hij had het geluk dat hij gebruik kon maken van een van zijn zakelijke contacten: Bob van der Valk, een telg uit de bekende hotelfamilie die destijds directeur was bij het Van der Valk-hotel in Duiven en voorheen personeel had ingehuurd bij Derksens uitzendbureau.

‘Toen ik zag hoe groot de asielopvang werd, vroeg ik Bob om hulp’, zei Derksen in het FD. ‘Hij woont bij mij in de buurt en heeft een breed netwerk in de hotelsector. En een warme ingang bij zijn familie, uiteraard.’

Geen aanbestedingsprocedure

In mei 2022 besloot het COA met Derksen in zee te gaan. Er werd een overeenkomst gesloten, zonder dat daar een aanbestedingsprocedure aan te pas kwam. Dat leek zich lastig te verhouden tot de plicht die het COA zichzelf heeft gesteld. ‘We maken gebruik van publieke gelden en hebben de plicht deze doelmatig en rechtmatig te besteden’, schrijft de organisatie op haar website.

‘Gezien de urgentie was snelheid geboden’, verklaart de COA-woordvoerder. ‘Het was een noodmaatregel om in de ergste nood te voorzien.’ De overeenkomst met Derksen was ook eigenlijk maar bedoeld voor ‘enkele weken’, stelt de organisatie. ‘De samenwerking met LCHD heeft uiteindelijk veel langer geduurd.’

Het COA voert tegelijkertijd aan dat de huur van onroerend goed ‘niet aanbestedingsplichtig’ is. Dat klopt, zegt hoogleraar aanbestedingsrecht Elisabetta Manunza van de Universiteit Utrecht, ‘maar bij asielopvang horen ook allerlei diensten, zoals catering. En dienstverlening moet wel worden aanbesteed.’

44 miljoen euro dividend

Het laat onverlet dat Derksen met zijn bedrijf het COA flink uit de brand hielp. Hij zorgde ervoor dat duizenden asielzoekers en statushouders in Van der Valk-hotels en andere ketens terechtkonden. En hij schakelde tientallen bedrijven in voor de beveiliging, catering en logistiek.

Hoeveel hij daarvoor precies rekende, wil het COA niet zeggen. De organisatie beperkt zich tot de opmerking dat noodopvang in hotels ‘duurder’ is dan gewone opvang.

Hoezeer dat prijsverschil kan oplopen, bleek al in juni 2024. Toen meldde toenmalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie Eric van den Burg aan de Tweede Kamer dat een hotelkamer voor een asielzoeker het jaar ervoor gemiddeld ruim drie keer zoveel had gekost als een reguliere opvangplek: 91.000 tegenover 29.400 euro per jaar.

Uit de laatste drie jaarverslagen van LCHD valt af te leiden dat het bedrijf van Derksen hoge marges maakte. LCHD ontving in totaal 495 miljoen euro voor het boeken van ‘kamers en zalen’, 20 miljoen euro aan commissies voor de verhuur en ook nog 55 miljoen voor dienstverlening.

De kosten waren aanzienlijk lager. Het bedrijf kocht de verhuurde kamers in voor 403 miljoen en maakte nog 103 miljoen aan overige kosten. De bv maakte zo genoeg winst, waarna Derksen besloot om zichzelf in twee jaar tijd 44 miljoen aan dividend te laten uitkeren.

Voor de ondernemer zit er nog veel meer in het vat. Zijn bedrijf beschikt nog over 19 miljoen aan winst die op last van het OM niet mag worden uitgekeerd, zo staat in het laatste jaarverslag.

Uit dit verslag blijkt overigens ook dat niet alleen het COA, maar ook diverse hotels een claim bij LCHD hebben ingediend. Het bedrijf heeft een bedrag van 35 miljoen euro opzijgezet om deze claims eventueel te kunnen betalen.

Conflict binnen de familie

Derksen had vermoedelijk langer profijt kunnen hebben van zijn deal met het COA, als er niet in de zomer van 2023 een conflict was ontstaan binnen de familie Van der Valk. Twee ooms van Bob van der Valk, die verantwoordelijk zijn voor een ander onderdeel van de hotelketen, meenden aanwijzingen te hebben dat er iets niet deugde aan de manier waarop Bob en LCHD zakendeden, zo blijkt uit reconstructies in onder meer het FD.

Volgens de ooms, Freek en Marcus, zou het duo buiten medeweten van het concern om veel te hoge bedragen hebben doorberekend aan het COA. Bob werd daarom ontslagen en later door zijn ooms voor de rechter gesleept. Van Derksen werd een schadevergoeding geëist.

Inmiddels lopen er geen juridische procedures meer, laat de advocaat van de ooms aan de Volkskrant weten. ‘Zowel met Bob van der Valk als met Derksen zijn regelingen getroffen waarbij ook geheimhouding is overeengekomen.’

Ondertussen had het conflict er wel toe geleid dat ook het COA gealarmeerd raakte. Uit een openbaar gerechtelijk vonnis in een andere zaak blijkt dat Freek en Marcus van der Valk in juni 2023 en mei 2024 overleg voerden met de opvangorganisatie over ‘de handelswijze van LCHD’ en de betrokkenheid van hun neef.

Het COA bevestigt dat het eerste overleg heeft plaatsgevonden, over het tweede wil het niets zeggen. Wel meldt de woordvoerder dat de organisatie na de ontmoeting in 2023 ‘eigen onderzoek heeft verricht onder meer naar de marktconformiteit van de door LCHD geregelde kamerprijzen’. De vraag waarom het COA zo’n onderzoek niet had uitgevoerd vóórdat het een overeenkomst sloot met Derksen, laat de woordvoerder onbeantwoord.

Geheimhoudingsclausules

In de zomer van 2024 besloot het COA de samenwerking met Derksen te verbreken, al zou het nog een half jaar duren voordat dit daadwerkelijk gebeurde. De reden voor de breuk, zegt het COA nu, was dat de organisatie via ‘verschillende wegen’ had vernomen dat LCHD niet alleen een hoge marge maakte op de hotelkamerprijzen, maar ook een commissie aan de hotels vroeg. ‘Daarbij bleek dat LCHD deze relevante informatie voor het COA verborgen hield.’

Dat het COA hiervan niet eerder wist, wijt de organisatie aan geheimhoudingsclausules die LCHD in de contracten met hotels opnam, het ‘verstrekken van misleidende informatie’ door Derksen en de ‘diverse juridische constructies’ die de ondernemer zou hebben opgetuigd. Details hierover geeft het COA niet.

Zelf beweerde Derksen in het FD altijd transparant te zijn geweest naar zijn opdrachtgever. Hij zou het COA er ‘vanaf het eerste mailcontact’ op hebben gewezen dat hij een commercieel bedrijf runde dat een ‘logische minimummarge’ hanteerde. Ook zou hij ‘aan alle contractuele verplichtingen’ hebben voldaan.

Over de commissies van de hotels zei hij: ‘Ik had op papier de marge kunnen vergroten in plaats van commissie te rekenen. Maar wat maakt het uit? Ik zie het als een geval ‘vestzak-broekzak’.’ De geheimhoudingsclausules in zijn contracten vond hij niet meer dan vanzelfsprekend. ‘Als ondernemer wil ik mijn business beschermen.’

Van bed gelicht

Deed Derksen zich in het interview beter voor dan hij was? Het onderzoek van de Fiod wekt de indruk van wel. Net als het COA kwam ook de fiscale opsporingsdienst in actie naar aanleiding van de juridische stappen van Freek en Marcus van der Valk, blijkt uit het eerdergenoemde gerechtelijke vonnis. Op dezelfde dag dat rechercheurs van de dienst binnenvielen bij Derksen – volgens de ondernemer werden hij en een van zijn zoons ‘met getrokken pistool’ van hun bed gelicht – deden ze dat ook bij Bob van der Valk.

Over de redenen voor de verdenkingen doet de dienst geen uitspraken. ‘Ik ben niet de hoofdverdachte, en de enige verdenking tegen mij is niet-ambtelijke omkoping’, beweerde Derksen in het FD. Zijn auto’s en motor heeft hij inmiddels terug. Wel ligt er nog altijd voor bijna 35 miljoen euro beslag op zijn huis en bankrekening, blijkt uit Kadasterstukken.

Nu is daar dus ook nog een schadeclaim van het COA van bijna 200 miljoen euro bij gekomen. De opvangorganisatie kiest duidelijk voor de aanval op Derksen en zijn bedrijf. Dat roept tegelijkertijd de vraag op of het COA, achteraf gezien, niet ook fouten heeft gemaakt in de samenwerking met de ondernemer. ‘Nee’, zegt de woordvoerder resoluut. ‘Het COA stond onder grote druk om snel voldoende capaciteitsplaatsen te verwerven en LCHD kon daaraan bijdragen. Daarbij is het COA steeds kritisch geweest op de gemaakte afspraken en de prijsstelling.’

Inmiddels maakt de organisatie geen gebruik meer van tussenpersonen zoals Derksen. Wel huurt het nog steeds, maar dan direct, dure hotelkamers voor asielzoekers en statushouders. Zolang de aanmeldprocedures bij de IND niet versnellen, het aanbod van huizen voor statushouders niet verbetert en de Spreidingswet niet door alle gemeenten wordt uitgevoerd, zal daar volgens het COA geen verandering in komen.

Schadeclaim

René Derksen lijkt zich niet van de wijs te laten brengen door de torenhoge schadeclaim. Hij heeft op zijn beurt een (niet nader gespecificeerde) claim wegens ‘ongerechtvaardigde contractbreuken’ ingediend bij het COA, zo staat in het laatste jaarverslag van LCHD. Het bedrijf schrijft nog voor ruim 43 miljoen aan huurverplichtingen met hotels te hebben afgesloten.

Ondertussen heeft Derksen zich op zijn andere werkzaamheden gestort. En blijft hij dagelijks Facebookberichten plaatsen over beachbar Sea La Vie. Over hoe heerlijk de kipspiesjes daar smaken, en dat de hamburgers er ‘100 procent genieten, recht uit onze keuken, speciaal voor jou’ zijn.

‘Je bent ondernemer’, is het enige wat Derksen per WhatsApp tegen de Volkskrant wil zeggen over zijn nieuwe project. ‘Je wilt toch bezig blijven.’

https://archive.vn/jwDeT

Hallootjes, voor mijn werk draag ik elke dag een pak met nette schoenen eronder. Alleen vind ik nette veterschoenen echt een stuk minder comfortabel dan mijn sneakers. Kent iemand een goed schoenenmerk dat wel comfortabel is of hoe doen jullie dat? Eeuwige dank voor de beste oplossing!

Ik ben sinds kort make-up aan het uitproberen en heb eindelijk budget om wat betere kwaliteit make-up aan te schaffen. Helaas is mijn zoektocht wat moeizaam omdat ik toch wat meer van de alternatieve kleurtjes ben.

Op 't moment ben ik vooral opzoek naar een goede (niet afgevende) zwarte lippenstift, maar ook naar intense kleuren zoals neon groene of paarse eyeliner/oogpotlood/mascara.

Als iemand tips heeft qua merk/websites die beschikbaar zijn in Nederland zou dat mijn zoektocht een stuk versimpelen!

Edit: bedankt voor alle aanraders! Ik ga ze allemaal bekijken en hopelijk kan ik er een paar uitproberen:)